Embedded Files
Tarih: 16.12.2025
Yazar: Emirhan Mandacı
Editör: Umut Bağdadioğlu
COP olarak tanımladığımız organizasyon, Türkçesiyle Taraflar Konferansı anlamına gelmektedir. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çevre Sözleşmesi (UNFCCC) taraf devletleri tarafından, yıllık olarak bir araya gelinerek gerçekleştirilen bir toplantı olarak özetlenebilir. Her yıl düzenli olarak düzenlenen bu organizasyon Dünya genelinde iklim değişikliği, küresel ısınma, adil iklim finansman ve uluslararası çevre politikalarının tartışıldığı ve müzakere edildiği en yüksek organizasyonlardan birisidir.
Bu bir araya gelişin amacı,
-Uluslararası politika kararlarını müzakere etmek,
-Bugüne kadar güdülen politikaları değerlendirmek ve gücen politikaların etkilerini nasıl daha etkili bir hale getirebileceklerini tartışabilmek,
-Anlaşmalar üzerine müzakere etmek,
-Milletler arası işbirliklerini sağlamak
-Gelişmiş, gelişmekte olan ve gelişmemiş ülkeleri bir araya getirerek ortak küresel bir sorun etrafında birleşmelerini ve ortak bir çalışmada bulunmalarını sağlamaktır.
COP tarihi ve Yapısı
UNFCCC, 1992 yılında Rio Zirvesi'nde kabul edilmiş ve 1994 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu çerçeve sözleşmenin akabinde, karar organı olarak COP ortaya çıkmıştır. İlk COP (COP 1), 28 Mart – 7 Nisan 1995 tarihleri arasında Berlin'de organize edilmiştir. O tarihten bugüne kadar düzenli aralıklarla organize edilerek günümüze kadar gelmiştir.
COP'un işleyişine
UNFCCC'ye tabi olan tüm devletlerin hükümet temsilcileri yanında, gözlemci kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları, özel sektör temsilcileri, akademisyenler ve yerel yönetim temsilcileri de katılım gösterebilmektedir. Bir araya gelen farklı elementler gelen kurum ve kuruluşlar iklim değişikliği ile alakalı konularda çeşitli müzakerelerde bunurken, özellikle fosil yakıt şirketleri burdan çıkacak kararların kendi şirket politikaları ile palalel bir şekilde ilerleYebilmesi için yoğun lobi faliyetleri gütmesi neredeyse her sene sivil toplum temsilcileri ve aktivitler tarafından sert bir ile eleştirilmektedir. Bunun yanında devletleri bağlayan karaların müzakere edildiği alanlara sadece üye devletlerin kendilerinin politikalarını temsil eden delegasyon temsilcileri girebilmekte.
Müzakere Konuları
COP'taki ana müzakere ve gündem süreçleri, özellikle aşağıdaki konuları içermektedir:
-Küresel emisyon hedefleri,
-Sürdürülebilir finansman mekanizmaları,
-Teknoloji transferleri,
-Ölçme, raporlama ve doğrulama kuralları (MRV),
-Karbon piyasaları.
COP Neden Önemli ve Hayati Bir Öneme Sahip?
COP'un önemi, sağladığı çok boyutlu faydalardan gelmektedir:
Küresel Koordinasyon Alanı: Taraf ülkeleri bir araya getiren küresel bir koordinasyon alanı sağlamaktadır. Bu sayede Dünya genelinde yüzlerce farklı yerden gelen bireyler kendi gezegenleri için temsiliyet hakkı sağlanmıştır oluyor.
Yasal Çerçeve: Yasal çerçeve ve uluslararası anlaşmaların hayat bulduğu yer olarak kabul edilmektedir.
Finansman ve Adil Yük Paylaşımı: Adil finansman ve adil yük paylaşımının sağlandığı en önemli mekanlardan biridir. Örnek vermek gerekirse sanayıde karbon azaltımı gibi gelecekte çok daha kıritik bir hale gelecek konuların gelişmemiş yada gelişmekte olan ülkelerde nasıl finanse edileceğine dair önemli finansman kararları bursdan çıkmaktadır
Siyasi Görünürlük ve Baskı: Özellikle çevreci politikaların ciddi bir politik puana sahip olduğu ülkelerde yüksek bir siyasi görünürlük sağlar. Ayrıca, gelişmekte olan taraf devletler için gelişmiş ülkelere karşı bir baskı oluşturma politikası da önem arz etmektedir. Ayrıca özellikle gelişmekte olan ve gelişmemiş ülkelerde varlık gösteren dezavantajlı bireylerin uluslararası ortamda ülkelerin sorularını daha net ve doğrudan dile getirebildikleri bir alan olmuştur.
COP 31 İçin Süren Mücadele
Önümüzdeki yıl düzenlenecek olan COP 31 için hem Türkiye hem de Avustralya uzun zamandan beri lobi faaliyetlerini açık açık gütmektedirler ve iki devlet de adaylık başvurularını geçtiğimiz senelerde gerçekleştirdiler. Uzun zamandan beri süregelen iki devlet arasındaki çekişme geçtiğimiz günlerde son buldu.
Avustralya'nın bu noktadaki argümanına bakacak olursak; 31. toplantının, Pasifik ülkeleriyle birlikte düzenlenmesi gerektiğini savundu. Ayrıca, Pasifik Adaları Forumu gibi daha küçük ada devletlerinin sesini yükseltmek ve yükselen deniz seviyelerine dikkat çekmek istiyordu. Bu nedenden dolayı COP’un Pasifik bölgesinde düzenlenmesini talep etti.
Türkiye’nin tezine bakacak olursak; Türkiye daha kapsayıcı bir strateji öne sürerek, gelişmekte olan ülke ve zengin ülke ayrımı yapmadan tüm ülkelerin merkeze alınacağı bir COP yapacağını duyurdu. Aslında bakıldığında Türkiye'nin en net argümanı iş birliği ve kapsayıcılık olarak öne çıktı.
Anlaşmazlık ve Çözüm Süreci
Ortaya çıkan anlaşmazlık, her iki ülkenin de net ve kararlı biçimde adaylığı sürdürmesiyle Birleşmiş Milletler İklim Sözleşmesi kurallarına göre bir sorun olarak tanımlandırıldı; iki adayın ev sahibi seçilebilmesi için anlaşma yapmaları gerekmekteydi.
Anlaşma sağlanamadığı için önümüzdeki yılki COP'un Almanya'da düzenlenip düzenlenemeyeceği de seçenekler arasındaydı, lakin Almanya bu organizasyonu üstlenmek istemediğini açıkladı.
Diplomatik müzakereler ve yazışmalar kapsamında, Avustralya Cumhurbaşkanı mevkidaşı Türkiye Cumhurbaşkanı ile birtakım görüşmeler ve mektup yazışmaları yürüttü. Akabinde iki devlet, COP 30 sürecince bu meseleyi tartışmaya devam etti. Sonrasında, iki devletin ortak ev sahibi olması fikri ortaya çıktı, lakin UNFCCC bu tür bir ortaklığı Reddetti.
Nihayet, COP31’in nerede düzenleneceğine dair tartışmalar devam ederken Türkiye ve Avustralya arasında resmî bir uzlaşma sağlandı. Bu anlaşmanın maddelerine bakılacak olursa; COP 31 Türkiye'de düzenlenecek, ev sahibi Türkiye olurken resmî başkanlığını Avustralya üstlenecekti.
Bu karar akabinde Pasifik bölgesindeki varlık gösteren bireylerin ve oluşumlardan tepkiler yükselirken, sivil toplum hareketleri, şirketler ve devlet dışı organizasyonlar; Türkiye’nin Avustralya'ya göre daha ulaşılabilir bir konumda olduğu için COP 31'in Türkiye’de düzenlenmesine olumlu yaklaştılar.
KAYNAKÇA
https://immib.org.tr/tr/taraflar-konferansi
https://unfccc.int/process/the-convention/history-of-the-convention
Report abuse