Avrupa Birliği’nin 210 Milyar Avroluk Rus Varlıklarını Kalıcı Olarak Dondurma Kararı: Uluslararası Hukuk, Ekonomi-Politik ve Jeopolitik Güç Mimarisinde Stratejik Bir Dönüşüm
Embedded Files
Tarih: 13.12.2025
Yazar: Umut Bağdadioğlu
Editör: Eren Yiğitoğlu
Avrupa Birliği, Aralık 2025’te Rusya Merkez Bankası’na ait yaklaşık 210 milyar avroluk varlıkları süresiz olarak dondurma konusunda üye devletler arasında bir uzlaşmaya vardı. Bu karar, mevcut yaptırım rejimi içinde varlıkların altı ayda bir oybirliğiyle yenilenmesini gerektiren sistemin yerini alacak ve bu tür uzatmaların önüne geçecek şekilde “ekonomik acil durum” hükmünü içeren AB Antlaşması’nın 122. maddesi uyarınca nitelikli çoğunlukla kabul edildi. Bu durum, Avrupa Parlamentosu’nun rolünü minimize ederken veto potansiyeline sahip ülkelerin engelleme kabiliyetini ortadan kaldırmayı hedefliyor. Böylece Macaristan ve Slovakya gibi Moskova’ya görece yakın duruş sergileyen üyelerin gelecekteki blokajları ihtimali azaltılıyor.
Bu karar, hukuki düzeyde basit bir yaptırım uzatmasından çok daha fazlasını ifade ediyor. Normalde yaptırımların süresi altı ay gibi sınırlı dönemlerle ve oybirliğiyle belirlenirken, bu yeni çerçeve süresizdondurma şeklinde tasarlandı. Brüksel’de toplanan diplomatlar, 122. maddeyi “ekonomik güvenliğe yönelik ciddi tehdit” bağlamında bâkir bir şekilde yorumlayarak, Ukrayna’nın savaş maliyetlerinin AB ekonomisi üzerindeki etkilerini gerekçe gösterdiler. Bunlar arasında tedarik zinciri bozulmaları, belirsizliğin artması, düşük yatırımlar ve tüketici harcamalarında düşüş gibi ekonomik parametreler ile dezenformasyon ve hibrit saldırıların yarattığı riskler bulunuyor.
Bu hukuki esnemenin arka planında iki farklı amaç yer alıyor: Birincisi, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığına ekonomik baskı unsuru eklemek; ikincisi, bu varlıkların Ukrayna’nın savunma ve yeniden inşa finansmanında kullanılmasını sağlamak. Avrupa Komisyonu, bu varlıkları doğrudan ele geçirmek yerine, bunları bir “tazminat kredisi” için teminat olarak kullanma fikrini savunuyor. Bu modelde AB, Ukrayna’nın 2026 ve 2027 yıllarında ihtiyaç duyacağı mali desteği sağlamak üzere bir kredi mekanizması inşa etmeyi planlıyor; kredinin geri ödemesi ise Rusya’nın savaş tazminatını ödemesi koşuluna bağlanıyor. Bu yaklaşım, uluslararası hukukun egemenlik ilkesine daha uyumlu bir çerçeve oluşturmayı hedefliyor.
Hukuki tartışmalar, bu kararın uluslararası hukuka uygunluğu üzerine odaklanıyor. Moskova yönetimi ve Rusya Merkez Bankası, bu varlıkların kullanımını “yasadışı” ve egemen dokunulmazlık ilkelerini ihlal eden bir adım olarak nitelendirerek kapsamlı hukuki mücadele sinyali verdi. Banka, Brüksel merkezli Euroclear’a karşı Moskova’da dava açtı; Euroclear, bu dondurulmuş varlıkların yaklaşık 185 milyar avrosunu elinde tutan kritik finansal kurum. Rusya, hukuki yollarla bu adımı engellemeye çalışacaklarını belirtiyor ve uluslararası yatırımcıların gelecekteki güvenine zarar verebilecek bir emsal oluşturma kaygısını dile getiriyor.
Bu hukuki mücadele, sadece varlıkların dondurulması değil, egemen varlık hakları, uluslararası mülkiyet ve devletlerin hukuk önünde eşitliği gibi temel normlara ilişkin bir test anlamına geliyor. Birçok uluslararası hukuk uzmanı, devlet varlıklarının bu şekilde bloke edilmesinin “savaş sonrası tazminat” ve “mali yaptırımlar” arasındaki çizginin bulanıklaşmasına yol açacağını savunuyor. Bu, yeni bir normatif eşik ortaya koyabilir: Bir devletin agresif askeri eylemlerinden dolayı diğer devlet varlıklarının uzun süreli olarak “ekonomik güvenlik” gerekçesiyle bloke edilmesi. Bu normatif değişimin uluslararası sistemde yapısal bir etki bırakma potansiyeli yüksektir.
Karar, AB iç siyaseti açısından da kritik dinamikler içeriyor. Geleneksel olarak AB dış politikası ve yaptırımlar, oybirliği ile alınan kararlar üzerinden yürütülürdü; bu da tek bir üyenin vetosuyla sürecin kilitlenebileceği anlamına geliyordu. Macaristan’ın ve Slovakya’nın Ukrayna yardımlarına şüpheyle yaklaşması, Birlik içinde mevcut veto sistemini tartışmaya açtı. 122. madde kullanımı, karar alma süreçlerinde daha büyük bir esneklik sağlıyor ve bu da AB’nin dış politika hakimiyetinde “kolektif irade”yi ön plana çıkarma eğiliminin bir yansıması olarak görülebilir. Böylece karar alma süreçleri, dış politika araçlarının etkinliği ile Birlik içi siyasi ayrılıklar arasındaki gerilimi yönetmek için yeniden tasarlanmış oluyor.
Bu bağlamda iç siyasette ortaya çıkan görüş ayrılıkları da stratejik özerklik tartışmalarını körüklüyor. Almanya ve diğer büyük AB üyeleri, bu varlıkların Ukrayna’ya kredi teminatı olarak kullanılmasını desteklerken, bazı üyeler bu pozisyona mesafeli duruyor. Özellikle Belçika, bu kararı desteklemekle birlikte olası hukuki sonuçlardan ve Rus misillemelerinden endişe ediyor; bu konuda risk paylaşımı ve garanti mekanizmaları talep ediyor. Bu, finansal varlıkların uluslararası politikada kullanımı ile devletlerin içine girebilecekleri hukuki yükümlülükler arasındaki gerilimi gösteren somut bir örnek.
Bu kararın jeopolitik anlamı, sadece Avrupa-Rusya ilişkilerini etkilemekle sınırlı değil; aynı zamanda transatlantik ilişkiler ve küresel güç dengeleri üzerinde de etkileri var. Avrupa Birliği, bu adımı atarken hem Moskova yönetimine hem de dış politika alanında etkin rol oynayan Washington’a verdiği mesajla kendi stratejik konumunu gösteriyor. Özellikle ABD ile yürütülen müzakerelerde, bazı öneriler dondurulmuş varlıkların ABD’nin liderlik edeceği bir barış planında kullanılmasını içeriyordu; AB’nin bu kararla kendi hukuki çerçevesi içinde hareket etme isteği, transatlantik ilişkilerde yeni bir denge arayışına işaret ediyor.
Ekonomik boyutta, bu karar aynı zamanda AB’nin ekonomik güvenlik paradigmasını yeniden tanımlıyor. Rus varlıklarının dondurulması ilk başta finansal yaptırımların bir aracı olarak kullanıldı; ancak şimdi bu varlıklar siyasi amaçlarla, Ukrayna’nın savunma ve yeniden inşa finansmanı için potansiyel bir kaynak olarak görülüyor. Bu dönüşüm, ekonomik politikaların güvenlik politikasıyla iç içe geçtiği yeni bir aşamayı temsil ediyor. Böyle bir yaklaşım, finansal araçların sadece ekonomik hedeflerle değil aynı zamanda dış politika hedefleriyle de ilişkilendirilmesine olanak tanıyor; bu da ekonomik-soğuk savaş tarzı bir jeoekonomik stratejinin parçası olarak okunabilir.
Bu varlıkların etkin kullanılmasının bir başka boyutu da uluslararası mali sistemde uzun vadeli sonuçlar doğurabilir. Birçok hukukçu ve finans uzmanı, devlet varlıklarının bu şekilde kullanılması ile uluslararası finans merkezlerine duyulan güvenin zedelenebileceği uyarısında bulunuyor; özellikle Belçika’nın hukuki endişeleri bu perspektiften kaynaklanıyor. Bu tür endişeler, AB’nin yalnızca jeopolitik çıkarlarını gözetirken bir yandan da uluslararası yatırımcı güvenini ve finansal istikrarı koruma yükümlülüğü arasında nasıl bir denge kuracağı sorusunu gündeme getiriyor.
Sonuç olarak bu karar, Avrupa Birliği’nin dış politika ve ekonomik araç setini yeniden şekillendiren, uluslararası hukukun sınırlarını zorlayan, karar alma mekanizmalarını dönüştüren ve finansal varlıkları jeopolitik bir silaha dönüştüren çok katmanlı bir stratejik hamledir. Bu hamlenin uluslararası sistemde normatif, hukuki, ekonomik ve siyasi etkileri uzun yıllar boyunca tartışılacaktır. Avrupa’nın bu adımı, yalnızca Ukrayna savaşını finanse etmekle kalmayacak; aynı zamanda uluslararası ilişkiler teorisinin temel kavramlarından biri olan güç, hukuk ve ekonomi arasındaki karmaşık etkileşimi yeniden tanımlamaya aday bir örnek teşkil edecek.
KAYNAKÇA
-Jorge Liboreiro ‘’ AB, 210 milyar euroluk Rus varlıklarını kalıcı olarak dondurma konusunda anlaştı ‘’
-İlayda Çakırtekin ‘’ Ukraine to repay loan based on frozen Russian assets if Moscow pays reparations: EU Commission chief ‘’
-Aydın Şahinalp ‘’ Rus Varlıklarında Son Perde : AB’nin Planı ne, Risk kimde ? ‘’
-‘’ İngiliz basını: AB, Rusya’nın varlıklarını ilelebet dondurmanın yasal yolunu buldu ‘’
-Vlad Schepkov ‘’ Belçika Başbakan Yardımcısı: Rus varlıkları kullanılmak zorunda kalacak’’
-Jennifer Ranklin “ Belgium hits back at EU plan to use frozen Russian assets to aid Ukraine"
- Siobhán Delaney " EU’s ‘Russian Frozen Assets Loan’ Plan Stalled by Neighbours’ Backlash and Russian Threats"
https://economy.ac/news/2025/12/202512285046
Report abuse