Ana Sayfa > Yayınlar > Orta Doğu > Savaşın Gölgesinde Irak Cumhurbaşkanlığı Seçimleri

Savaşın Gölgesinde Irak Cumhurbaşkanlığı Seçimleri

Yasin Karaman, DSÖK için yazdı.

Yayımlanma Tarihi: 10.04.2026

11 Nisan 2026 tarihinde Irak parlamentosunda temsilciler meclisi yeni cumhurbaşkanını seçecek. Irak’ta uzun süredir cumhurbaşkanının seçilemiyor. Bunun yanı sıra bir ayı aşkın süredir devam eden ABD/İsrail-İran Savaşı ve Irak’ın sürecin içine çekilme riski, iç siyasetini olumsuz etkiliyor ve siyasi sistemi tıkıyor.

Bundan dolayı ocak ayından beri ertelenen cumhurbaşkanlığı seçimi için Meclis Başkanı Heybet El-Helbusi X platformunda bir paylaşım yaptı. Yapmış olduğu paylaşımda cumhurbaşkanlığı seçimindeki gecikmenin artık kabul edilemez olduğunu ve bu durumun ülkeyi istikrarsız hale getirdiğini belirtti.

Irak Anayasasına göre cumhurbaşkanlığı seçimi için son tarih 29 Ocak belirlenmişti. Ancak Kasım 2025 Meclis Seçimlerinden bu yana cumhurbaşkanı seçiminin çeşitli nedenlerle ertelenmesiyle seçim bir türlü gerçekleşmedi. Sürecin uzaması ve bölgede Savaşın süregelen etkisi Irak’ı siyasal açıdan olumsuz etkiliyor. Böylece 27 Mart tarihinde meclisin 2/3’den fazla milletvekili (Cumhurbaşkanı seçimi için yeterli bir orandır) oylamasıyla, cumhurbaşkanı seçilememe durumunu konuşmak üzere meclis bir araya geldi. Oturumdan iki gün sonra 29 Mart tarihinde Meclis Başkanı EL-Halbusi, Cumhurbaşkanı seçimi için yeni tarihin 11 Nisan olacağını duyurdu.

Cumhurbaşkanının seçilmeme nedenleri arasında KDP-KYB arasındaki net uzlaşı olmaması, Mevcut Başbakanı Sudani’nin tekrar hükümet kurma isteği, Sudani’nin yeterli destek bulamıyor oluşu gösterilebilir. Ayrıca, Irak’ta Şii siyasi güçlerini bir araya getiren koordinasyon çerçevesi 24 Ocak’ta Başbakanlık Maliki’yi aday göstermişti. Ancak seçim konusunda oluşan anlaşmazlıklar süreci sekteye uğrattı. Shafaq Haber Ajansı'na göre Şii koordinasyon çerçevesi ABD/İsrail ve İran savaşından sona ermesinden sonra başbakan adayını belirlemeye karar verdi.

Irak’ta Çok Boyutlu Siyaset Denklemi

Irak Cumhuriyeti nüfusu 46 milyondur. Etnik yapı olarak %77 Arap, %15 Kürt, %5 Türkmen, %3 Asuri ve diğerlerinden oluşmaktadır. Dini yapısı ise %98 Müslüman (%60-65 Şii, %30-35 Sünni), %2 Hristiyan ve diğerleri (Asuri, Keldani, Ezidi, Mendai-Sebai) olmaktadır.

Cumhurbaşkanı -Kürt

Başbakan - Şii

Meclis Başkanı - Sünni Arap

Şekil 1. Irak’ta Cumhurbaşkanı Kürtlerden, Başbakan Şiilerden ve Meclis Başkanı Sünni Araplardan seçilmektedir.

Anayasaya göre meclis seçim sonuçlarının onaylanmasının ardından Parlamentonun 15 gün içerisinde önce başkanını ve ardından da 30 gün içerisinde cumhurbaşkanını seçmesi gerekiyor. Parlamento başkanı çoğunluk oyla seçilmektedir. Cumhurbaşkanı ise üçte iki çoğunlukla seçiliyor. Cumhurbaşkanı seçildikten sonra 15 gün içinde meclisteki en büyük grubun başbakan adayı olarak belirlemiş olduğu isme hükümet kurma yetkisi verir. Bu yetkiyi alan başbakan adayı 30 gün içinde kabinesini oluşturması gerekmektedir. Eğer kabine kurulamazsa yeni bir başbakan adayı belirlenip sürecin yeniden 30 gün içinde tamamlanması gerekiyor.

11 Nisan 2025 Parlamento Seçimi

Irak’ta Kasım 2025’de parlamento seçimleri yapıldı ve sonuçlara göre Başbakanlığa devam eden Sudani’nin İmar ve Kalkınma Koalisyonu 46 sandalye alarak birinci olmuştur. 29 sandalye kazanan Kanun Devleti Koalisyonu ise ikinci sırada yer almıştır. Mecliste toplam sandalye sayısı 329’dur. Seçimlerin ardından da 30 Aralık 2025 tarihinde Meclis Başkanı ve yardımcıları seçilmiştir.

KDP-KYB

Geleneksel olarak Cumhurbaşkanlığı makamı KYB’ye (Kürdistan Yurtseverler Birliği) bırakılsa da bu seçimde KDP (Kürdistan Demokrat Partisi) kendi adayı Nevzat Hadi ile yarışa dahil oldu. KYB’nin Nizar Ahmed isminde ısrar etmesi, Kürt kanadında ortak bir aday üzerinde uzlaşılamamasına ve dolayısıyla seçimin kilitlenmesine neden oluyor.

Ulusal Siyasi Konsey- Şii Koordinasyon Çerçevesi

Irak’ta Şii Partilerin oluşturduğu koordinasyonun yanı sıra, Sünni Partilerde son meclis seçimlerinden sonra bir konsey oluşturdu. 2021 Meclis Seçimlerinden sonra Şii Koordinasyon Çerçevesi oluşturulmuş, Kasım 2025 Meclis seçimlerinden sonra da 5 büyük Sünni Partilerin oluşturduğu Ulusal Siyasi Konsey oluşturulmuştur. Ancak Sünni Partilerin oluşturduğu konseyin işlevselliği tartışma konusu olacak ve seçime olan etkisi tartışılacaktır.

Sonuç

Sonuç olarak 11 Nisan’da gerçekleşecek seçimde Cumhurbaşkanı seçilmesi için meclisin 2/3’ünün oyunun alınması gerekiyor. Bu durumda, 329 olan milletvekillerinden en az 220’sinin oyunu alması gerekmekte.

Sürecin uzamasının altında çok boyutlu denklem olduğunu belirtmiştik. Bu sürecin altında yoğun temaslari pazarlıklar olduğu aşikardır. Görünürde milletvekilleri cumhurbaşkanı seçiminin olması konusunda uzlaşmış olarak duruyor. Ancak KDP-KYB arasında net bir tek isimin olmaması ve Sudani’nin Başbakanlığa devam etmek istemesi ve Maliki’nin de aday olması gibi durumların devam etmesi seçimin gerçekleşip gerçekleşmeme olasılığını sorgulatıyor.

The National Context’in yazısına göre seçimlerde Cumhurbaşkanı KYB’nin adayı Ahmedi olur ise Sudani ikinci dönemde de Başbakan olabileceği öngörülüyor. Ahmedi Cumhurbaşkanı olursa, Sudani’nin Malikiye karşı eli güçlenecek ve tekrardan Başbakan olabilecek. Ayriyeten Trump, Maliki’nin seçilmesi durumunda ABD’nin Irak’a yardımlarını keseceğini de belirtmişti. Bu durum seçim sonucunun sadece Irak iç siyasi hayatı açısından değil aslında bölgesel ve ulusal açıdan da önemini gösteriyor.

Sudani’nin Başbakanlık süresince Türkiye açısından en önemli başarısı PKK konusunda yasaklı örgütten Türkiye ile birlikte kavramsal açıdan “Ortak Tehdit” olarak tanımlanması olabilir. Ayrıca Türkiye ile Irak arasındaki Kalkınma Yolu Projeside önemli bir gelişmeydi.

Bu tarihte Cumhurbaşkanı seçilecek mi merak konusu. Daha öncesinde meclis yeterli milletvekili sayısına ulaşamadığı için seçimler erteleniyordu. Bu sefer meclis başkanı başta olmak üzere milletvekilleri cumhurbaşkanını seçme konusunda net gibi görünüyor. Ancak Savaşın gölgesinde gerçekleşecek olan bu seçimde net bir şey söylemek bir hayli zor gözüküyor.

KAYNAKÇA