Ana Sayfa > Yayınlar > Orta Doğu > ABD - İran Savaşı Barış Gelişmeleri

ABD - İran Savaşı Barış Gelişmeleri

Yayımlanma Tarihi: 03.05.2026

ABD ile İran arasında başlayan savaş, yoğun askeri çatışmalarla ilerlerken son dönemde yeniden diplomasi eksenine yönelmiştir. Özellikle İran’ın Pakistan aracılığıyla sunduğu yeni barış teklifi ve ABD Başkanı Donald Trump’ın sert açıklamaları, taraflar arasında kalıcı bir uzlaşmanın henüz uzak olduğunu göstermektedir.

Barış Sürecinde Pakistan’ın Rolü

Bu süreçte Pakistan, sadece iki taraf arasında mesaj taşıyan bir ülke olmaktan çıkarak süreci doğrudan etkileyen aktif bir arabulucu haline gelmiştir. Pakistan’ın eski ABD büyükelçisi Masood Khan’a göre İslamabad, ilk iki haftalık ateşkesin sağlanmasında ve ABD ile İran arasında gerçekleşen görüşmelerin mümkün olmasında kritik bir rol oynamıştır. Hatta Pakistan’ın, ABD Başkanı Donald Trump’ı ateşkesi uzatmaya ikna ettiği ve mevcut ateşkesin belirlenmiş bir bitiş tarihi olmadan devam ettiği ifade edilmektedir.

Pakistan’ın rolü sadece diplomatik mesaj iletimiyle sınırlı değildir. Genelkurmay Başkanı Asim Munir’in Tahran’a giderek İran’daki farklı güç merkezleriyle görüşmesi, sürecin askeri ve güvenlik boyutunun da Pakistan tarafından yönetildiğini göstermektedir. Aynı zamanda Başbakan Şahbaz Şerif’in Suudi Arabistan, Katar ve Türkiye gibi ülkeleri ziyaret ederek bölgesel destek araması, Pakistan’ın süreci çok yönlü bir diplomasiyle yürüttüğünü ortaya koymaktadır. Japonya gibi uzak ülkelerin de sürece dahil edilmeye çalışılması, krizin artık küresel bir mesele haline geldiğini göstermektedir.

İran’dan 14 Maddelik Barış Planı

İran yönetimi, savaşı tamamen sona erdirmek amacıyla Pakistan üzerinden ABD’ye 14 maddelik kapsamlı bir plan iletmiştir. Bu plan, geçici bir ateşkes yerine kalıcı barışı hedeflemekte ve taraflar arasında 30 günlük net bir müzakere takvimi oluşturulmasını önermektedir. Tahran’a göre bu sürecin sonunda tüm çatışmalar kalıcı olarak sona ermelidir.

Bunun yanı sıra İran, ABD’nin bölgedeki askeri güçlerini çekmesini, deniz ablukasının kaldırılmasını ve ekonomik yaptırımların gevşetilmesini talep etmektedir. Ayrıca savaş nedeniyle oluşan zararlar için ABD’den tazminat ödenmesi gerektiği de öne sürülen önemli başlıklardan biridir. İran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli şekilde açılmasını ve bölgesel çatışmaların önlenmesi amacıyla ortak bir koordinasyon mekanizması kurulmasını da teklif etmektedir.

İran’ın teklifinde önemli bir yer tutan konulardan biri de Hürmüz Boğazı’dır. Küresel enerji ticaretinin büyük bir kısmının geçtiği bu stratejik nokta, savaş süresince ciddi şekilde etkilenmiştir. İran, boğaz üzerindeki kontrolünü bir baskı unsuru olarak kullanırken, ABD de İran limanlarına karşılık olarak abluka uygulamaktadır.

Bu durum yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte de etkiler yaratmıştır. Petrol fiyatlarında ciddi artışlar görülmüş ve dünya ekonomisi üzerinde baskı oluşmuştur. Bu nedenle barış görüşmeleri sadece iki ülkeyi değil, küresel dengeleri de yakından ilgilendirmektedir.

İran’ın müzakere sürecinde dikkat çeken bir diğer adımı ise nükleer konuyu geçici olarak ikinci plana atmasıdır. Tahran, öncelikle savaşın sona erdirilmesine odaklanılması gerektiğini savunmakta ve nükleer programla ilgili teknik detayların daha sonraki aşamalarda ele alınmasını önermektedir.

Trump’ın Sert ve Temkinli Tutumu

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın sunduğu teklifin kendisine iletilen çerçevesini bildiğini ancak kesin karar vermek için tüm detayları görmek istediğini belirtmiştir. Buna rağmen mevcut aşamada teklifin ABD tarafından kabul edilmesinin zor göründüğünü açıkça ifade etmesi, Washington’un sürece temkinli yaklaştığını ortaya koymaktadır.

Trump’ın açıklamalarında özellikle İran’ın geçmiş politikalarına yaptığı vurgu dikkat çekmektedir. İran’ın son 47 yılda “yeterince bedel ödemediğini” savunan Trump, bu nedenle teklifin tatmin edici olmadığını düşünmektedir. Trump, diplomasiye tamamen kapıyı kapatmamakla birlikte askeri seçeneği de açık tutmaktadır. İran’ın yanlış adımlar atması durumunda askeri müdahalenin mümkün olduğunu belirtmesi, ABD’nin hem diplomatik hem de güç temelli bir strateji izlediğini göstermektedir. Bu yaklaşım, sürecin yalnızca müzakere değil aynı zamanda baskı unsurlarıyla şekillendiğini ortaya koymaktadır. Genel olarak Trump’ın tutumu, İran’a karşı sert, güvensiz ve baskı odaklı bir çizgiye dayanmaktadır.

Sonuç olarak, barış süreci tamamen sona ermiş değildir ancak oldukça hassas ve belirsiz bir aşamadadır. Önümüzdeki dönemde ABD’nin İran’ın teklifine vereceği yanıt, sadece iki ülkenin değil, bölgesel ve küresel dengelerin geleceğini de belirleyecektir.

KAYNAKÇA